Li ser pirtûka Helbestên Xilat Ehmed

Çarîkên Berbangê – Tiryaq

Cankurd

Efrin.net 02. 06. 2005

Xilat Ehmed hozanvaneka kurd e, bi zarê xwe yê şîrîn, bi helbestvanî û pevekdariya xwe ya delal, bi bejn û bala xwe ya kubar, bi nêzmirovî û dilgermiya di hilperk û dîlanêd kurmanciyê da… Lê belê – mixabin – ev car kela dilê xwe bi Erebî daye der, bi rengekî siyah, ku tenê ji destê tablokêşekî mezin ê wek Reşîd Hesso derdikeve, pirtûkek bi sernavê "Çarîkên berbangê – Tiryaq", wek pêleka herifdêr a zireyê avêtiye kenarêd dûrwelatiyê.

Lê bo çi bi Erebî?

 Divê em binêrin, ka ev xanim li kî derê dijî. Li Swîsra, di nav Kurdên, ku piraniya wan bi Kurdî nizanin bixwênin. Kurdên li welatên din jî neçêtirin di têkilya bi zarê Kurdî re. Hozanvan jî, çi hozanvan dibe bila, meraq dike, ku berhemêd wî / wê bigihin xwendevanan, lê gava ewan bi zarê dayik û bavan nizanibin bixwênin, êdî hozanvan binzor dibe, qumaşê xwe bi rengekî dî deyne ber wan.

Ji aliyekî dî ve, mixabin! Para Erebî li ba gelek malperên wêjevanî yên Kurdan bêtir e ji para Kurdî. Nivîskar, Hozanvan û roşenbîrên me xwe di Erebî da hêzdartir, nasbertir û berçavketîtir dibînin.

 Ev Selîmberekatkirina wêjevaniya kurdî ye tevî rêzgirtina me ji hêja Selîm Berekat û berhemêd wî yên giranbuha re, wêjevaniya kurdî tar û mar dike. Ez bi xwe çar-pênc hozanvanan dinasim, ku zimanê wan ê kurdî zelal û xort û fireh e, lê dîsa jî xwe davêjin gola zimanê erebî, xwe tê da digevizînin û avjeniya xwe bi dilxweşî di wir da dikin.

Ez bi xwe gotarêd ramyarî bi Erebî dinivîsim, lê berhemêd wêjevanî tenê bi Kurdî, ne bi zimanekî dî, dinivîsim. Dibe jî ya min şaş û çewt be, ya van hozanvanan rasttir be. Ez nizanim, lê bila em ji bîr nekin, ku hozanvanê Ereban yê tev mezin Ehmed Şewqî Kurd e, hema em nikanin bibêjin, ku berhemêd wî kurdî ne.

Di pirtûka Xilat Ehmed da (14) helbest hene, ji wan Neqşên kevin, Xerîbo lo li bajêrên dûr, Ezê perê xwe bi nazikî jê re verişînim, û Çarîkên berbangê - Tiryaq.

 Di van helbestan da dilketinek mezin bo welatekî dûr heye, çavrêkirinek herheyî di çavên koviyek kurdistanî da dixuye, hezkirin û bihna mêbûnê ji azadiya xweyî re, û di paş her pevekekê da xemek mezin, kulek giran û tirsek ji rabûna perdeyên şermiyê heye, û çavin, ku bi şevan di tenahiyê, tîbûnê, dûrbûnê û belengaziyê da giriyane, veşartîne.

Hozanvan a me ya delal bi xwe jî dibêje:"Hîn di çavê min da şermîna rojhilat heye…" Ew çiqas bizava xwe dike, ku bilind bifire, carekê di ser yê berê çûyî re, di ser welatê ji dest çûyî re, di ser rewşa xwe ya nebaş û jîna bêzariyê re, lê her û her basikêd wê dişikin û vedigere razanga evîndariyê, ku ji wir pê va hîç penahgehek jê re tune. Li ciyê hêviyan ew gulên bi xem û hêsiran hatine avdan diçîne, û li ciyê azadiya bêsînor û serhed, tenha maçek ji bîr nebûyî li rawestgehek biyaniyê, di lêdankek demê da, bo yarê xwe, na..na, bo yara xwe wek diyariyekê di deftera xwe ya hozanan da dinivîse.

Ez bi xwe di ber xwendina van helbestan ra xemgîntir bûm ne dilşadtir, lê dêmê hozanvana delal û ciwan li ser bergê paşînê pirtûkê dilê min hîn bêtir ji va dema seqayê, bêmirovatiyê û bêevîniyê tirsand.

Vane çend rêzikên, ku min bo we wergerandina Kurdî:

"Siya min wê negihe te

Di va gerîna dorhevî ya bêdeng û dirêj da

Di semaya derwêşan da

Di nimêja min a kavilkirî da…"

………………………..

"Li ser milêd min ên bêgunah

Gundên bakur û stranên palekaran vedihesin

Ji teh'na axê serxweş dibin

Bagerînka tozê

Di paş koma mezin a kêsê da

Dilxwezînê di seriyên tiliyên min da vêdixîne…."

………………………

"Ezê ji te ne bêtir bim

Ezê ji te ne kêmtir bim

Ezê çarşefên textê xwe yê xewê biguhêrim

 … û silaviya dildarêd xwe bikim                                 

Bi hemî kanîna xwe ya fêlbaziyê

… û vêxistina şemalan li ser pencereyên min ên girtî

Ezê çavrê bim, ku tu li deriyê min bidî, xanim…([1])

 û tu min vexwendiyê evînê bikî…."                            

                        …………………………

"Şehzadeya min!

Ka min hobike,

Ez piyê xwe di bayê da bilind bikim

Wek pampelîskekê,

Basikên xwe dicûmîne,

Di dilmestiya mêtinê da

Berî ku nêrgiza min bidizin

û berî ku xweşbihna min

bê min cîlaw bikin.

Tu biyanîyî xanim

                          û ez jî bo te biyanî me

Ev zevîn bihna min nanase

Tijî ye bi efsaneyan

Dûr e ji nexçeyên welatan

Rûmetdar e ta girînê

Ez xwe didim nav dema xwe bê wesek

Ez im gula, ku di pirtûkên geryaneran da ziwa dibe.

Ez pençek morik dibexşînim dildarêd xwe

da herifteyên min gulbidin."

…………………………..

Weku – belkî – bê hişê te

Ezê sêvê di ber xwe kim ([2])

     û berê xwe bidim tirênan

Çavrêkirin, vê carê, ta şeşan bê hode ye

         û porê min î dirêj wê ne bes be

                   bo maçek dirêj, di koşek rawestgehê ([3]) da …"