RAST XWANDIN Û NIVÎSANDINA TÎPÊN KURDÎ

Kemal Tolan

Efrin.net 13. 08. 2005

Hêjayan,ez bi dilxweşî di gelek rûpelên malperên me Kurdan de dibînim ku piraniya wan gelek giringiyê didine çanda me, xwandin û nivîsandina Kurdî. Ez li gorî dîtina xwe dibêjim, ev karê wan erkekî netewiye û ji xwe li ser her kurdekî ferze ku berî her tiştî xwe fêrî nivîsandin û xwandina zimanê Kurdî bike. Bi dîtina min, ji ber ku her yekê ji me li goriya îmkan û zanîna xwe fêrî nivîsandin û xwandina zimanê dayîka xwe buye û hinek kêmasiyên xwandin û nivîsandina me hebin jî normal e.

Wekî dinê ez jî li goriya piratîk û teoriya xwe gelekî xema çanda me dikim û nabêjim ku ez jî ziman zane yek im. Lê, gava ez li goriya zanebûna xwe li hinek hevok anjî bêjeyên zargotinên me Êzdiyan û sîhûyek deng(tîp)ên di elfabeya Kurdî de didime ber hevûdinê, dibêjim, erê raste çend deng anjî herf ji elfabeya Kurdî kêmin. Ez na xwazim niha li ser hemû deng anjî herfên(weke: Hε=Ĥ-ĥ, kih- ke, teh-te, reh-re, a-ah-â ûwd.ê) ku di elfabeya me de kêmin rawestim. Lê, ez dixwazim vêga çend nimûnên navan li ber hevûdinê birêz bikim û li gorî gumana xwe tîpeke ku kême jî weke Є (eh) û Ĥ(ĥe)nîşan bikim (yanjî meriv dikare van dengan bi tîpekî dinê nîşan bike.) Û bi xêra hebûna Înternetê vê pirs û gumana xwe ya ku li ser fêrbûna tîp(herf), axaftin û nivîsandina Kurdî ye ji we hêjayan bikim.

Vêca, ji kerema xwe re ka hûn jî guh û bala xwe baş bidine axaftin û nivîsandina van nimûnan, gelo hûn çi cûdetiyê di nava van nimûnan de dibînî?

Єh-ε	E	Ĥe = Ĥ-ĥ	H
Li gorî ku ez dizanim di zargotinên me de, zelal xwanê ye ku, em nikarin van navan bi tîpa E bi nivisînin anjî bixwînin.	Birênên û guhdarî bikin, wexta em van navan bi tîpa E bi nivisînin anjî bixwînin, hingê mahna wan namîne anjî mahna wan tê guhastin.	Di zargotinên me de, zelal xwanê ye ku, em nikarin van navan bi tîpa H bi nivisînin anjî bixwînin.	Birênên û guhdarî bikin, wexta em van navan bi tîpa H bi nivisînin anjî bixwînin, hingê mahna wan namîne anjî mahna wan tê guhastin.
Єdûl, Єdlê, Єdûlê	Edûl, Edlê, Edûlê	Ĥeso	Heso
Єfer, Єfo	Efer, Efo	Ĥekîm	Hekîm
Єgît	Egît	Ĥeyder	Heyder
Єledîn	Eledîn	Ĥalêmin	Halêmin
Єlî	Elî	Riĥan	Rihan
Єlimdar, Єlimzan	Elimdar, Elimzan	Ĥesab	Hesab
Єlo	Elo	Ĥezo	Hezo
Єlûş	Elûş	Ĥezar	Hezar
Єmer	Emer	Ĥeqo	Heqo
Єreb	Ereb	Fesîĥ	Fesîh
Єslîxan	Eslîxan	Suĥûd	Suhûd
Єvdal, Єvdê	Evdal, Evdê	ûwd.	ûwd.
Єvdile, Єvdo	Evdile, Evdo
Єvşê	Evşê
Єwaş	Ewaş
Єwr, Єwrê, Єwrîn	Ewr, Ewrê ,Ewrîn
Єyşan	Eyşan
Єyşê	Eyşê
Єyşo	Eyşo
Єzedîn	Ezedîn
Єzidîn	Ezidîn
Єzep	Ezep
Єzman	Ezman
ûwd.	ûwd.

Gava hûn karibin şîrove û nêrîna xwe çi posîtiv anjî negativ ji bo raya giştî di malpera xwe de bi weşînin anjî ji min re bişînî, ezê gelekî dil xweş bivim.

Hêvîdarim hûn di saxî, kar û armancên xwe de her serketî bin.

Jor

© Copyright - All Right Reserved [ www.efrin.net ] [ webmaster@efrin.net ] [ info@efrin.net ]